Jaarthema 25-26: Rituelen

Vroeger lagen rituelen vaak vast in een traditionele en religieuze context. Vandaag ligt dat anders. In onze snel veranderende samenleving gaan steeds meer mensen op zoek naar nieuwe vormen van rituelen - persoonlijker, eenvoudiger en dichter bij het leven van elke dag.

Sommige rituelen blijven herkenbaar en gedeeld, zoals een huwelijk of een afscheid. Maar steeds vaker vinden we betekenis in kleine gebaren: een ochtendritueel, samen eten, een wandeling op een vast moment, een voorwerp dat je telkens bij je draagt. Rituelen kunnen iets zijn wat je deelt met anderen, of iets wat je in stilte voor jezelf doet. Ze helpen ons om stil te staan, om te verbinden, om de dingen even anders te bekijken.

Ook podiumkunsten zijn onlosmakelijk verbonden met rituelen. Denk aan het doven van het zaallicht en de wonderlijke spanning die hiermee gepaard gaat, denk aan hoe de tijd zich ontrolt, denk aan het applaus en de buiging.

Wat zijn de rituelen van artiesten voor ze het podium betreden, van schrijvers aan hun werktafel? Wat zijn jouw kleine of grote rituelen? Waar vind jij betekenis in je dagelijks leven? Doorheen het seizoen lieten we artiesten en publiek aan het woord over hun rituelen.

Workshop Turkse koffie

In september 2025 gingen we reeds aan de slag met het publiek om een nieuw ritueel in het leven te roepen. Voor het betreden van de theaterzaal gooi je al jouw frustraties en beslommingen van de dag even van je af. We noteerden onze frustraties in enkele woorden op een bord en gooiden het aan diggelen. Opgelucht staat netjes. Met de brokstukken gingen we aan de slag om deze in een mozaïek te verzamelen en er nadien een borduurwerk van te maken, een nieuw kunstwerk of een werk-stuk. Het eindresultaat werd in mei tentoongesteld en kreeg een blijvende plek in het Westrandgebouw. 

Ontdek hier het volledige verhaal van WERK-STUK

We benaderden rouw en verlies in de breedste zin. Het kan gaan om het gemis van een persoon, een huisdier, een gedachtegoed, een land, een plek of een levensfase. Steeds gaat het om iets of iemand loslaten, tijd nemen en zoeken. Soms betekent het rouw koesteren: het scherpe, stekelige verzachten met woorden, verhalen of herinneringen. Soms gaat het om troost vinden in echte betrokkenheid — in aanwezigheid, een aanraking, de blik van een ander.

In het najaar van 2025 of in de herfst van het cultuurseizoen ging het jaarthema rituelen richting rouwrituelen of hoe we troost vinden en bieden in donkere tijden.  We geloven dat kunst een brug kan slaan tussen verdriet en schoonheid, tussen afscheid en verbondenheid - tussen alles wat het leven de moeite waard maakt. Het eindresultaat van al onze pogingen is een heel duidelijke conclusie: kunst brengt troost. Muziek, film, humor, theater, dans, kunst heeft een groter doel dan schoonheid bieden. In het najaar 2025 kon je in Westrand terecht voor verstrooiing, ontspanning, verbinding, loutering en een beetje troost. 

Samen met heel wat partners en spelers in Dilbeek bundelden we de krachten om dit programma rond troost en verbondenheid vorm te geven. Zo kon je jou laten raken door de kracht van muziek, kon je ontdekken hoe troostend een dansduet tussen vader en dochter kan zijn. We beleefden wat het verlies van herinneringen met een mens doet, en hoe helend het kan zijn om een verhaal te delen. 

Ontdek hier hoe troost een rol speelde in het najaar van 2025

december 2025 - drijvende eilanden van troost 

Waar vind je meer rust dan in een bibliotheek — dé uitgelezen plek voor reflectie en verstilling. In de troostplek vond je themaboeken, troostrijke podcasts en een Huisbus — een bijzondere brievenbus, ontworpen door kunstenares Saar De Buysere, waarin je een brief aan een overleden dierbare kan achterlaten.

Postkantoor 00/00/00 is een uniek concept: een plek waar je brieven kan sturen naar wie je mist. De datum 00/00/00 symboliseert dat tijd in de dood niet bestaat. Het postkantoor wil mensen op verhaal brengen, door te schrijven over de dood heen. Handgeschreven brieven naar overledenen. Want liefde overlijdt niet. Elke brief kreeg een beeldend antwoord. Kunst als troost.

Het eindresultaat van deze zoektocht en alle events die we in het jaarthema organiseerden, met als topstuk het eindresultaat van het participatief kunstwerk WERK-STUK pronkte op de afsluitende expo in mei 2026. Met de ondersteuning van Zender. 

Inhoud: 

• WERK-STUK, het eindresultaat
• Aftermovie verschillende fases WERK-STUK door Otto Loeckx
• fotoreportage over het reizen van WERK-STUK door Dilbeek 
• fotokubussen over leesituelen 
• Kaartjes uit Wereldlichtjesdag x Drijvende Eilanden van Troost
• de troosthoek en de postkaartjes uit de huisbus 
• teksten uit het schrijfproject rituelen ihkv poëzieweek